Z centralnej Polski pochodzi zestaw tańców Łowickich. Tańce te zaczynają się niezwykłą Polką, która bardziej tańczona jest na piętach niż palcach (stopy płasko). Następnie tancerze wykonują „Kujony”, w którym swoimi ruchami naśladują chłopów koszących zboże. Taniec ten przechodzi w porywający Oberek, w którym kobiety szybko się obracają a mężczyźni wyskakują wysoko w powietrze. Oberek kończy się, charakterystycznymi krokami obrotowymi. Kostium Łowicki jest jednym z najpiękniejszych w Polsce, wełniany, bogaty w kolorowe pasy i piękne hafty.

Historia kostiumu łowickiego

    Malutkie miasteczko Łowicz znajduje się w samym sercu Polski. Przez wiele wieków Łowicz był oddzielną częścią – Księstwem, zarządzanym przez biskupów gnieźnieńskich. Z tych też powodów ludzie zamieszkujący Łowicz byli znani jako- Księżacy (ludzie księdza).Tutaj możemy zauważyć pochodzenie niektórych ludowych motywów. Na przykład, męski kostium, można w nim zauważyć podobieństwo do mundurów Papieskiej Gwardii Szwajcarskiej z Rzymu, które były zaprojektowane zresztą przez biskupów z Gniezna. Kostiumy z Opoczna, Sieradza i Kobiela były również wzorowane na tym modelu.

    Męski ubiór składa się ze spodni w pomarańczowe i zielone pasy, które są włożone do wysokich czarnych butów. Czarnej kamizelki zwanej – lejbiki, która z tyłu miały ułożone gęsto fałdy, a wszystkie brzegi oraz dziurki obszyte były czerwonym kręconym sznurkiem. Białej lnianej koszuli ze stójką, która miała wyszywane kołnierzyk i mankiety. Oraz czarnego filcowego kapelusza, który był ozdobiony pasem aksamitu otaczającym rondo, z naszytymi cekinami, koralikami, kolorową włóczką i srebrzystym drutem, a także okrągłą rozetą, wykonana z tych samych materiałów. 

    Sukienka w stroju kobiecym była wykonany z grubej wełny i składała się ze spódnicy i stanika. Stanik wykonany był z aksamitu ozdobionego haftem, a spódnica miała szerokie, kolorowe pasy ułożone pionowo. Dół spódnicy a także zapaska były obszyte tym samym aksamitem z którego zrobiony był stanik. Pierwotnym kolorem pasów były czerwienie, później dodano do nich pomarańcz, a następnie, zieleń i fiolet. Białe bluzki były zdobione haftem Richelieu na kołnierzyku i szerokich, otwartych rękawach. Na głowę  kobiety najczęściej ubierały białe chustki z wyhaftowanym w jednym rogu dużym motywem kwiatowym.

Historia regionu łowickiego

    Historycznie Łowicz jest częścią Mazowsza, jednego z pięciu głównych, etnograficznych rejonów Polski. Region ten jest usytuowany w samym sercu kraju, na południowy- zachód od Warszawy, w dolinie rzeki Bzury. Kiedyś terytorium to było pokryte pierwotnym lasem, który należał do Książąt Mazowieckich i był ich terenem łowieckim. Być może od jednego z książęcych dworków łowieckich, swoją nazwę wzięło dzisiejsze miasteczko Łowicz. Nazwa miasteczka pochodzi od geograficznej charakterystyki terenu. Można porównać te słowo z takimi słowami jak – łowca (łowiec)- myśliwy; łowy- polowanie; łowisko- miejsce w którym się poluje lub łowi ryby.

Muzyka łowicka

    Muzyka jest bardzo istotnym elementem łowickiego folkloru. Melodie i piosenki są tak stare, ze nikt nie wie, kto je skomponował. Były one przekazywane z pokolenia na pokolenie w postaci słownej. Bardzo często muzykanci i śpiewacy zmieniali słowa piosenek i brzmienie melodii, albo też dokładali własne kompozycje do znanych utworów, które były wykonywane w zależności od okazji. Czasami słowa były zapominane dlatego w ich miejsce wstawiano nowe. Sytuacja ta rozwijała i wzbogacała muzykę łowicką ale również tworzyła zamieszanie, gdyż istnieje kilka wersji tej samej muzyki lub piosenki. Piosenki maja różnorodne tematy: mówią o zalotach, miłości i żałobie. Są to piosenki pasterskie, ballady i kołysanki, lub specjalnie przygotowany utwory na sezonowe rytuały lub święta rodzinne, taki jak: dożynki, Wielkanoc, pogrzeby lub wesela. Utworów weselnych można znaleźć tutaj najwięcej. Jest to charakterystyczne, ze nikt nie dyryguje podczas śpiewania lub grania ( nie ma zgodności). Wszyscy muzycy śpiewają i grają tę samą melodie, może jedynie na inna nutę lub oktawę wyżej czy niżej.

    Muzyka łowicka była inspiracją dla wielu artystów. Możemy usłyszeć motywy Oberka i Kujonego w Szopenowskich mazurkach, walcach i preludiach. Tadeusz Sygietyński, najsłynniejszy dyrektor Mazowsza, wykorzystał pierwszą muzyczną frazę z ludowej melodii „Łoiconka” do skomponowania piosenki „Łowiczanka jestem”.

    Łowicka kapela zwykle składała się z trzech instrumentów: skrzypiec, klarnetu i bębna.

Tańce łowickie

    Poza śpiewem, taniec również odgrywa bardzo ważną rolę na Łowiczu. Typowym dla całej centralnej Polski dominującym rytmem było 3/4 lub 3/8. Najbardziej popularnymi tańcami łowickimi są: entuzjastyczny Oberek, nostalgiczny Kujon- charakteryzowany przez zmienne tempo, podobne do Kujawiaka, uroczysty Chodzony oraz różnorodne Walczyki. Rytm 2/4 można zauważyć w wielu Polkach oraz Klapoku. Jak i w innych częściach Polski tańce są przerywane piosenkami, lub piosenki towarzyszą tańcom. Łowickie melodie, piosenki i tańce, czasami są podobne do tych z sąsiadujących regionów.  

Tłumaczyła: Wioletta Puzyrewska