Ze skalistych gór południowej Polski pochodzą ciężko pracujący ludzie, którzy lubią śpiewać, tańczyć i świętować. Tradycja mówi, ze Góral musi zaimponować kobiecie swoim tańcem i skomplikowanymi krokami. Istnieje zabawna historia o dwóch Góralach zakochanych w jednej kobiecie. Górale walczyli o nią zapalczywym tańcem, nie zauważając, ze pojawia się trzeci Góral, który zabiera ze sobą samotną Góralkę. Zazdrośni Górale zauważywszy, ze nie mają się już o kogo bić, rezygnują z dalszej walki oraz z kobiety i idą razem pić.

Historia kostiumu góralskiego

    Góralskie kostiumy z Podhala w Tatrach ciągle są używane. Centrum tego regionu znajduje się w Zakopanem, jednym z najbardziej wysuniętych na południe Polski mieście. Ubranie to jest używane na co dzień. Mężczyźni ubierają białe, wełniane z tradycyjnymi haftami (haft ten nazywany jest parzenica) spodnie oraz ręcznie robione z twardym podbiciem –kierpce, sznurowane na dolnej części nogi. Na głowie jest noszony kapelusz z czerwoną tasiemka i muszelkami. Szerokie rondo, różnorodne w zależności od gustu i wieku ubierającego. Kawalerowie noszą pióro w swoim kapeluszu. Biała lniana lub bawełniana koszule z metalową spinką (klamrą) przyczepioną pod szyją, może być ubierana z czarną kamizelką, która jest długa do talii i ma małe białe guziczki. To jest strój do pracy, większości Górali, którzy przewożą turystów swoimi wozami.

    Przy bardziej uroczystych okazjach biała, wełniana, tradycyjnie haftowana peleryna z rękawami (cucha) jest narzucana na jedno ramie i wiązana szeroką czerwona wstążką. Szeroki (12”/30cm), skórzany pas z ozdobami jest ubierany przez mężczyzn. Szerokość tego pasa zależy od pozycji zajmowanej przez Górala w jego grupie (bandzie). Ciupaga, która kiedyś służyła jako siekiera oraz jako broń do walki, teraz jest tępa i służy jako laska do podpierania się oraz do tańca, jej funkcja jest bardziej dekoracyjna. Na boku ciupagi znajdują się małe dzwonki. Nie tylko służą one do dzwonienia ale są również używane do przymocowywania insygniów z miejsc odwiedzanych.

    Metalowa spinka oryginalnie była używana do zapinania męskiej koszuli. Ma ona również symbole religijne a także zwisające poniżej elementy, które były używane do czyszczenia fujarki.

    Kostiumy kobiece, zwykle były prostsze ale teraz składają się ze spódnicy w kwiaty z lekkiej wełny, białej bawełnianej bluzki, z haftami dookoła kołnierzyka, na rękawach i mankietach, oraz aksamitna kamizelka bogato udekorowana koralami i cekinami. Wzory często przedstawiają górskie kwiaty i roślinność. Szeroka czerwona wstążka związuje kamizelkę z przodu, a jej końcówki sięgają aż do rąbka spódnicy. Na szyi zawieszone są 3 sznury czerwonych korali. Tak jak mężczyźni, również kobiety na stopy ubierają kierpce.

Historia tańców góralskich

    Góralski jest typowym tańcem ludzi gór i może oznaczać taniec wszystkich ludzi gór w Polsce, włączając Żywiec, Spisz, Beskidy czy Bieszczady. W Polsce jednak Góralski zwykle jest utożsamiany z tańcem górali z Podhala, który to region jest najbogatszy w dzieła folklorystyczne i najbardziej skomplikowane tańce, i z tego jest znany.

    Tańce, muzyka i folklor regionu podhalańskiego w Tatrach w południowej Polsce jest bardzo różny od pozostałych regionów Polski. Podhale jest bardzo górzystym terenem i ludzie prowadzą tam zupełnie inny styl życia niż ludzie żyjący w pozostałych regionach Polski, które zwykle są płaskie. Na przykład, głównym zajęciem górali jest hodowla zwierząt, podczas gdy na wsiach w pozostałych regionach Polski popularna jest uprawa roślin. Również górale z Podhala byli bardziej narażeni na wpływy innych kultur, takich jak Słowacka, Węgierska i wiele innych. Ale największe wpływy na Podhale z poza Polski miały miejsce w XV i XVI wieku, kiedy to koczownicze ludy pasterskie - Wołosi przemieszczali się przez Karpaty. Ich kultura i folklor  były bardzo silne i zostawiły bardzo trwałe ślady w kulturach ludzi żyjących wzdłuż Karpat. Folklor Podhala jest bardziej podobny do folkloru z regionów znajdujących się w Karpatach poza Polska, niż do regionów w samej Polsce.

    Góralski jest tańcem dla par, chociaż pary nie tańczą ze sobą, ale na około siebie i dotykają się jedynie przy zmianie kroków (zwyrt). Jest tutaj również taniec dla mężczyzn- „Zbójnicki”, który oryginalnie pochodzi od zbójników, którzy włóczyli się po Tatrach w XVII i XVIII wieku. Pozostały jedynie dwa tańce folklorystyczne, które się zachowały do dzisiaj na Podhalu. Dzisiaj wiele różnorodnych tańców staje się popularnych w całej Polsce, takich jak polki, walce i Rock ‘n Roll. Tak jest również na Podhalu, ale ten region jest unikalny ze względu na folklor, który jest ciągle żywy w życiu codziennym. Wielu górali ciągle buduje domy z drewna w starym stylu. Ciągle wypasają owce zgodnie ze starymi zwyczajami przyniesionymi przez Wołochów. Mężczyźni ciągle pracują na polu i chodzą po ulicach w tradycyjnych strojach, a na weselach i podczas świąt muzycy grają Góralskiego a ludzie tańczą. Ten taniec jest naturalnym procesem, którego ludzie uczą się jako dzieci poprzez obserwację i zaczynają tańczyć kiedy osiągną odpowiedni wiek.

    Muzyka do Góralskiego jest w takcie 2/4. Góralska kapela składa się z 2 lub więcej skrzypiec i 5 wiolonczeli, które są nazywane przez górali basami. Również grają tu różnorodne fujarki, zaliczając kobzę nazywaną kozą, ale występuje one bardzo rzadko. Melodyjność i styl grania kapeli góralskich jest dość niezwykły, a rezultatem jest muzyka, która brzmi bardzo dziwnie dla zachodnich uszu. Tylko określone kroki mogą być wykonywane do danej muzyki. Koordynacja miedzy tancerzem a muzykiem dokonuje się tylko dlatego, że prawdo podobnie oni znają się już od dzieciństwa. Zaakcentowane kroki, określone ruchy tancerza lub okrzyki sygnalizują zmiany w muzyce. 

Tłumaczyła: Wioletta Puzyrewska